To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 27 sie 2010. Od tego czasu dokonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie.

Estado Plurinacional de Bolivia Wielonarodowe Państwo Boliwia
Flaga Boliwii Herb Boliwii
Hymn: Bolivianos, el hado propicio
Język urzędowy	hiszpański i 36 języków lokalnych [2]
Stolica	La Paz[3], Sucre[4]
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Evo Morales Ayma
Szef rządu	prezydent Evo Morales Ayma
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	27. na świecie 1 098 580[5] km² 14 190 km² (1,29%)
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	86. na świecie 9 248 000[6]▲ 8,4 osób/km²
Jednostka monetarna	boliviano (BOB)
Niepodległość	od Hiszpanii 6 sierpnia 1825
Religia dominująca	rzymski katolicyzm (92,5%)
Strefa czasowa	UTC -4
Kod ISO 3166	BO/BOL/068
Domena internetowa	.bo
Kod samochodowy	BOL
Kod telefoniczny	+591
1 ajmara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, guarani, guarasu’we, guarayu, itonama, keczua, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, sirionó, tacana, tapiete, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yaminawa, yuki, yuracaré, zamuco 2  Siedziba rządu: La Paz - oficjalna stolica 3  Konstytucyjna stolica Boliwii: Sucre 4  Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.) 5  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.)

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Boliwii

Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwia^[1] (hiszp. Bolivia, Estado Plurinacional de Bolivia^[2]) – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.

Warunki naturalne

Altiplano Boliviano

Boliwia jest jednym z dwóch krajów Ameryki Południowej, które nie mają dostępu do morza (straciła go w 1884). Na zachodzie wznoszą się góry, natomiast na wschodzie teren się obniża. Pasmo Andów o szerokości ok. 600 km, składa się tu z trzech głównych łańcuchów – Kordyliery Wschodniej (najwyższy szczyt Boliwii: Sajama – 6520 m), Kordyliery Środkowej oraz Kordyliery Zachodniej. Pomiędzy Kordylierami Zachodnią i Środkową rozciąga się płaskowyż Altiplano (hiszp. altiplano – płaskowyż).

Na wschód teren opada przechodząc w przedgórze Yungas i w końcu w Nizinę Boliwijską. Na południowym wschodzie kraju leży część Gran Chaco, a na północy rozciąga się obszar Niziny Amazonki. Największe rzeki Boliwii to Mamoré, Beni i Guaporé. Na Altiplano znajdują się bezodpływowe jeziora (Titicaca, Poopo) oraz solniska (Salar de Uyuni)

Klimat

Na nizinach Boliwii panuje klimat podrównikowy z roczną sumą opadów wahającą się w granicach od 2000 do 3000 mm; na przedgórzu klimat kontynentalny wilgotny (opady 1500-2000 mm), a w Andach kontynentalny suchy z sumą opadów do 600 mm.

Flora

Na Nizinie Boliwijskiej znajdują się przede wszystkim lasy równikowe (lasy stanowią 51% powierzchni kraju) i chaco, a także sawanny. W górach dominują formacje półpustynne: puna i jalca.

W Boliwii istnieje 7 parków narodowych. Najbardziej znany to Sajama.

Fauna

W lasach równikowych Boliwii można spotkać m.in. jaguary, pumy, kapibary, kajmany, tapiry i małpy (zwierzęta, które preferują klimat wilgotny).

Historia

Tereny obecnej Boliwii zamieszkane były przez kultury prekolumbijskie od około 20 000 lat. Pierwszą z wysoce rozwiniętych była kultura Tiahuanaco, która rozwinęła się na południowym wybrzeżu jeziora Titicaca około II wieku p.n.e. W XV wieku terytorium ludu Ajmara zostało podbite i włączone w obręb Państwa Inków. W XVI wieku hiszpańscy konkwistadorzy pod wodzą Francisco Pizarro dokonali podboju terenów obecnej Boliwii. Jako Górne Peru zostały one włączone do nowo powstałego Wicekrólestwa Peru, a następnie do Wicekrólestwa La Platy. Nazwa państwa – nadana mu po oderwaniu w ramach ruchu wyzwoleńczego od Peru – pochodzi od nazwiska przywódcy tegoż ruchu Bolivara. W 1884, na mocy traktatów pokojowych kończących tzw. Wojnę o saletrę, Boliwia straciła dostęp do Oceanu Spokojnego, co miało duży wpływ na jej późniejszą sytuacje gospodarczą. Po kolejnej wojnie, tym razem z Brazylią, w 1903 utraciła kauczukodajny region Acre. W latach 1932-1935 toczyła Wojny o Chaco, w wyniku których Boliwia straciła na rzecz Paragwaju 2/3 spornego terytorium.

Ustrój polityczny

Republika prezydencka od 1967 r. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany na 5 lat, bez prawa reelekcji. Parlament, zwany Kongresem posiada dwie izby: Izbę Deputowanych – 130 członków (68 członków wybieranych w okręgach jednomandatowych, 62 wybieranych z list partyjnych w okręgach wielomandatowych) i Senat – 27 członków wybieranych w okręgach wielomandatowych. Boliwia podzielona jest na 9 departamentów i 94 prowincje. W 2009 r. Boliwijczycy w referendum poparli projekt zmiany konstytucji umożliwiającej ubieganie się o drugą kadencję prezydentowi Evo Moralesowi^[3][4].14 kwietnia 2009 r. Kongres zaakceptował nowe prawo wyborcze, którego postanowieniem w Wielonarodowym Zgromadzeniu Legislacyjnym (Asamblea Legislativa Plurinacional) rdzenna ludność - Indianie, mają mieć zagwarantowane 7 miejsc w wyborach z tych departamentów, w których nie stanowią większości ludności. 50% składu Zgromadzenie mają stanowić ponadto kobiety. Prawo przewiduje ponadto możliwość umożliwienia głosowania Boliwijczykom nie mieszkającym w ojczyźnie. Zaplanowano również referenda w sprawie autonomii dla 5 z 9 regionów tworzących Boliwię, domagających się niezależności (Chuquisaca, La Paz, Cochabamba, Oruro oraz Potosí). Pomysły są krytykowane przez opozycję^[5].

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Boliwii.

Boliwia dzieli się na departamenty (w nawiasie stolice departamentów):

• Chuquisaca (Sucre)
• Cochabamba (Cochabamba)
• Beni (Trinidad)
• La Paz (La Paz)
• Oruro (Oruro)
• Pando (Cobija)
• Potosí (Potosí)
• Santa Cruz (Santa Cruz de la Sierra)
• Tarija (Tarija)

Ludność

Większość ludności stanowią Indianie Keczua i Ajmara (odpowiednio 33% i 30%). Metysi stanowią 25% ludności, a biali 12%. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 7 osób na km². Ludność jest rozmieszczona nierównomiernie. Około 3/4 ludności zamieszkuje Andy, zwłaszcza obszary powyżej 3000 m n.p.m. W miastach zamieszkuje 52% ludności. Większość ludności jest wyznania katolickiego 77%, po za tym protestanci 12% z których najwięcej jest zielonoświątkowców.

Kultura

do napisania

Gospodarka

Boliwia jest bardzo słabo rozwiniętym krajem Ameryki Południowej. PKB wynosi 2.700 USD na 1 mieszkańca. Podstawą gospodarki jest przemysł wydobywczy oraz rolnictwo. Największym towarem eksportowym jest cyna. Po spadku cen cyny w 1980 roku, w Boliwii nastąpiło załamanie gospodarcze. Bardzo wzrosła inflacja, a dług zagraniczny sięga 4,4 mld dolarów.

Bibliografia

• Urszula Ługowska, Boom kokainowy w Ameryce Łacińskiej. Casus Boliwii, Warszawa 2002

Zobacz też

• miasta w Boliwii

Linki zewnętrzne

• Boliwia - niekomercyjne informacje praktyczne, prognoza pogody, kursy walut, blog

Przypisy

p • d • e Państwa Ameryki Południowej Argentyna • Brazylia • Boliwia • Chile • Ekwador • Gujana • Kolumbia • Paragwaj • Peru • Surinam • Urugwaj • Wenezuela Terytoria zależne Gujana Francuska • Falklandy

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Organizacja Państw Amerykańskich (OPA) Antigua i Barbuda • Argentyna • Bahamy • Barbados • Belize • Boliwia • Brazylia • Chile • Dominika • Dominikana • Ekwador • Grenada • Gwatemala • Gujana • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Surinam • Trynidad i Tobago • Urugwaj • Wenezuela p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy